Tại Sao ?

« English »

cập nhật: 2026-02-16

Thiết kế FWD RWS ưu việt và thuận theo tự nhiên hơn thiết kế điều hướng bánh trước (front wheel steer - FWS) và dẫn động bánh sau (rear wheel drive - RWD) cho xe hai bánh về các mặt chính dưới đây:

Công thái học

Từ khi còn trong bụng mẹ, chúng ta luôn thoải mái nhất khi ở tư thế nằm ngửa với chân duỗi về phía trước và lưng tựa ra sau hoặc xuống dưới. Chúng tôi nghĩ không cần mất nhiều lời để giải thích về sự thoải mái của thiết kế và các ưu điểm của tư thế nằm vì các hãng xe đạp nằm khác đã nói rất nhiều về việc này. Tuy nhiên, Trần Phước từ chối đi theo lối mòn và tiếp cận vấn đề này từ một tầng sâu hơn để cung cấp giải pháp vượt trội.

Chúng tôi nhận thấy rằng, khi phần dưới của cơ thể được duỗi ra phía trước và phần trên được ngả về sau, theo tự nhiên để tối ưu toàn bộ hệ thống, FWD RWS là lựa chọn hợp lý hơn về mặt công thái học so với các thiết kế khác bất kể là đánh giá từ góc nhìn hoặc trường hợp nào.

Hiệu năng

Khi di chuyển trong tư thế ngả, cơ thể người có thể được sắp xếp dọc theo phương tiện hai bánh. Điều này giảm một lượng lớn diện tích bề mặt phía trước khi tiếp xúc với không khí. Vậy nên việc di chuyển cần ít năng lượng hơn rất nhiều so với các loại phương tiện khác. Do đó rất nhiều người đã so sánh hiệu năng của xe đạp nằm với khung kim cương rất nhiều rồi nên chúng tôi sẽ không nói thêm.

Tuy nhiên, có thể do thói quen, các hãng xe đạp nằm khác vẫn chọn giải pháp RWD và đa số dùng một cọng xích rất dài để dẫn động. Khoảng cách là sấp xỉ hoặc có thể hơn chiều dài cơ sở của phương tiện dẫn đến giảm hiệu năng.

Với thiết kế FWD, Trần Phước tối ưu hoá hiệu năng bằng cách giữ nguyên khoảng cách truyền động tương đương như thiết kế khung kim cương và song song hưởng lợi thế khí động học từ thiết kế ngả người. Điều này được nhận thấy rất rõ trong quá trình thử nghiệm Prototype-00 khi người đạp mất rất ít sức để đạp và đa số thời gian điều khiển xe trôi.

Đối với việc điều hướng, RWS rất khác và là giải pháp ưu việt hơn hoàn toàn so với FWS cho xe hai bánh.

Để điều hướng một chiếc xe hai bánh FWS, người lái luôn luôn phải đánh lái ngược. Nghĩa là để cua trái một chiếc hai bánh với FWS, ta luôn luôn phải xoay bánh sang hướng bên phải trước, đợi cho lực ly tâm dồn trọng tâm của toàn bộ xe và người sang bên trái, sau đó đầu xe mới có thể xoay sang trái để cân bằng với lực ly tâm trong khi cua. Kể cả khi xe đang cua, để điều khiển xe, chúng ta vẫn phải đánh lái ngược.

Điều này hoàn toàn không tồn tại với thiết kế RWS từ Trần Phước. Người lái luôn luôn đánh lái thuận theo hướng muốn cua vì trọng tâm luôn dồn sang đúng hướng cua. Rút ngắn thời gian, quãng đường di chuyển và quan trọng nhất là giảm sức lực để điều khiển xe.

Hiệu xuất

Thiết kế RWS linh hoạt hơn rất nhiều so với FWS. Để dẫn chứng riêng về độ linh hoạt, bạn hãy nghĩ đến xe nâng - một loại xe với RWS để vận chuyển hàng hoá rất cồng kềnh trong môi trường cực hẹp. Mặc dù Trần Phước không tập trung giải quyết vấn đề này với Prototype-00, chúng tôi đang khám phá ra được những đặc điểm rất thú vị trong giai đoạn thử nghiệm. Trong tương lai, chúng tôi hy vọng những giải pháp của chúng tôi sẽ có ích cho giao thông đô thị.

Với khoảng cách truyền động ngắn, FWD do Trần Phước thiết kế vượt trội hơn về ít nhất 2 mặt: gia tốc và độ bám.

Gia tốc được tối ưu thứ nhất là do khoảng cách truyền động như đã nêu trên. Thứ hai, hiện tượng bốc đầu khi di chuyển là không thể. Và thứ ba, trên lý thuyết, lợi thế khí động học sẽ tạo càng nhiều lực đè (downforce) lên bánh dẫn động, giúp xe bám đường hơn và tối ưu gia tốc của phương tiện. Chúng tôi không thể thử nghiệm điều này với Prototype-00 vì nó là xe đạp và quỹ đang rất thấp nhưng chúng tôi hy vọng sẽ sớm có thể kiểm nghiệm thực tế lý thuyết này.

Cuối cùng là xét riêng về lực đạp, khi lưng có điểm tựa, theo tự nhiên chúng ta có thể tạo ra nhiều lực để đạp hơn là bị giới hạn bởi trọng lượng cơ thể.

Độ ổn định

Đầu tiên, vì không phải đánh lái ngược, xe Trần Phước ổn định hơn hẳn.

Thiết kế của Trần Phước dùng chính trọng lượng của người lái để giữ xe hướng thẳng. Nghĩa là cứ ngồi lên là xe tự động thẳng ra - không cần tác độc bất cứ lực nào lên ghi đông, hoặc phụ thuộc vào vận tốc di chuyển để giữ thăng bằng - khác hoàn toàn với thiết kế FWS. Hơn hết, khi ngồi vững trên yên và bẻ lái, chỉ cần buông tay khỏi ghi đông là xe sẽ tự động trở về vị trí thẳng.

Thứ hai là vì không có cách nào để bốc đầu, Trần Phước chắc chắn ổn định hơn RWD.

Nếu so sánh về trọng tâm, Prototype-00 có trọng tâm thấp chỉ sấp xỉ ngang đỉnh bánh xe trước, độ ổn định so với các thiết kế dựa theo khung kim cương là rất kệnh cỡm.

Các hãng xe đạp nằm khác với thiết kế FWS thường gặp vấn đề về ổn định trong hai trường hợp. Thứ nhất là về khí động học như đã nói trên sẽ tạo lực đè lên bánh trước, dẫn đến nguy cơ mất kiểm soát ở tốc độ cao vì bánh trước là bánh điều hướng. Thứ hai là khi có luồng gió tác động ngang (vuông góc) với phương tiện, FWS sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Trần Phước loại bỏ cả hai vấn đề này với thiết kế RWS. Thứ nhất, nhờ khí động học vận tốc sẽ tỷ lệ thuận không chỉ với độ bám của bánh dẫn động, mà còn với lực cần để bẻ lái, nên xe sẽ ổn định hơn ở tốc độ cao. Khi gặp gió ngang, theo tự nhiên xe với RWS sẽ gập lại và hướng đầu xe xuôi chiều gió, giảm thiểu tình trạng mất kiểm soát.

Độ an toàn

An toàn luôn được đặt lên hàng đầu tại Trần Phước. Đầu tiên, vì xe ổn định hơn về rất nhiều mặt, người lái có nhiều quyền kiểm soát hơn nên mặc định là nó an toàn hơn.

Tiếp đến, với thế ngồi ngửa, người điều khiển có tầm nhìn bao quát hơn rất nhiều so với các thiết kế chồm hoặc cúi về phía trước. Hơn nữa là giảm nhức mỏi hoặc chấn thương do phải điều khiển trong thời gian dài. Quang trọng nhất, khi tai nạn xảy ra, phần va chạm chính thường là phần dưới của cơ thể.

Thứ ba, vì không cần đánh lái ngược như FWS, các phương tiện khác cùng tham gia giao thông sẽ dễ đoán được hướng xe của Trần Phước hơn, giảm thiểu rủi ro tai nạn nghiêm trọng.

Hơn hết, chúng tôi hy vọng với thiết kế FWD RWS, hiện tượng highside sẽ giảm được đáng kể thiệt hại về người hoặc có khả năng là được triệt tiêu hoàn toàn. Trần Phước mong muốn sớm có cơ hội để thử nghiệm và kiểm chứng thực tế.

Rất còn nhiều điều chúng tôi chưa biết. Chúng tôi luôn luôn học hỏi. Trần Phước cần nghiên cứu và thử nghiệm nhiều hơn nữa để cải thiện và tối ưu thiết kế. Hãy cùng chúng tôi khám phá tiếp câu chuyện.

~*~