Prototype-00
« English »
cập nhật: 2026-06-08
Prototype-00 là kết quả của cuộc thảo luận diễn ra hàng thập kỷ giữa tôi và bố về công nghệ, kỹ thuật, khoa học. Vào khoảng cuối năm 2018, như thường lệ tại bàn nhậu, lần này chúng tôi bàn luận về FWD và RWD. Mặc dù ngay lúc đấy tôi tin chắc rằng RWD tốt hơn FWD vì tất cả các loại xe đua và các loại xe hiệu xuất cao như MotoGP, SBK, F1, FDJ, v.v.… đều dùng RWD. Vài ngày sau, tôi nhận ra rằng bố tôi đúng và tôi chưa bao giờ thấy xe hai bánh với FWD RWS. Lúc đó tôi thật sự muốn mua một chiếc để đi thử. Sau vài tháng tìm kiếm và nghiên cứu trên internet, tôi không tìm thấy bất kì thiết kế hai bánh FWD RWS nào thành công.
Theo tôi biết lúc đó, các nhà nghiên cứu trong các trường đại học cũng không lý giải được sự thăng bằng của xe hai bánh bằng toán học. Tất cả mọi thí nghiệm, tài liệu và bình luận đều kết luận rằng RWS không ổn định. Tôi không đồng ý. Vì đã có thể đi xe hai bánh từ năm 3 tuổi, tôi có lý thuyết riêng dựa trên kinh nghiệm về cách mà xe hai bánh giữ ổn định khi di chuyển. Dựa vào đó, tôi quyết định lập kế hoạch để phát triển xe hai bánh FWD RWS. Bài viết này ghi chép về hành trình làm ra Prototype-00.
Mục tiêu chính là để trả lời câu hỏi: Tôi có bị điên không ?
Tôi bắt đầu vẽ từ khoảng năm 2019 và thay đổi thiết kế rất nhiều nhưng phải mãi đến cuối năm 2025 mới có thể triển khai thi công.
Khung gá tôi thiết kế trong SolidWorks năm 2019 dùng thanh nhôm định hình với rãnh trượt gia công sẵn, chắc chắn, kiên cố với độ sai số cao ngất ngưởng. Đến năm 2021, sau thời gian nghiên cứu về CAD/CAM và CNC, tôi tìm ra LinuxCNC, rồi Linux, rồi GNU, rồi FOSS, và rồi XMPP. Do Covid-19 cản trở công việc làm phim cũng như phát triển xe và đảo lộn toàn bộ cuộc sống, tôi chọn phương án an toàn - nghiên cứu công nghệ thông tin, thoát khỏi mạng xã hội; tạo ra website cá nhân và dịch vụ thư điện tử và dịch vụ điện tín. Tưởng như không liên quan, nhưng nhờ những việc này mà tôi có thể viết nội dung, thiết kế, triển khai, quản lý và kiểm soát toàn bộ hệ thống thông tin cho Trần Phước. Hơn hết, vì không tham gia mạng xã hội, rất khó để tôi phân tâm khỏi công việc.
Bắt đầu từ một chiếc xe đạp trẻ em đã hết hạn sử dụng với giá bán là 260.000₫, mua năm 2024…
Đa số mọi linh kiện từ đều đã quá hạn sử dụng từ chiếc xe gốc. Ống cổ cũng đã mòn quá mức cho phép.
Nhưng thế này đã là đủ để chứng minh khái niệm.
Khung gá thực tế tôi thiết kế trong FreeCAD dùng thép hộp khoảng dày 1,2 mm và các tấm trượt dày 4 mm.
Tôi chỉ có máy mài góc, máy khoan tay và các dụng cụ cầm tay.
Vì không có máy phay và máy tiện để tạo công cụ gá nên tôi tốn rất nhiều thời gian tìm kiếm xưởng gia công và rất thất vọng với chất lượng dịch vụ và thành phẩm nhận được. Tôi đã phải tốn rất nhiều thời gian để tìm giải pháp để gá trục và ống cổ.
Tôi dùng ống Ø26.65×1.1mm cho khung chính.
Vì là lần đầu và rất dốt toán nên ống cổ của Prototype-00 nằm lệch khoảng hơn 3 cm sang một bên. Lệch thì lệch nhưng bánh xe vẫn lọt tốt 😜
Đã có kinh nghiệm nên nửa dưới của cái đuôi làm được nhanh hơn.
Nửa trên của đuôi sau liên quan đến công đoạn lắp ráp. Một lần nữa, vì không có máy tiện, tôi hàn thêm ống Ø33,5 mm vào tán ốc của bộ chén cổ để nối nó dài ra, tạo chỗ để lắp nửa còn lại.
Ban đầu, tôi thiết kế đuôi trong SolidWorks rất vững chắc với 4 thành phần - mỗi bên hai ống để giữ bánh sau. Nhưng đến khi thi công tôi mới nhận ra mỗi bên chỉ cần một ống. Thiết kế này giảm trọng lượng 50% và đơn giản hoá công đoạn lắp ráp rất nhiều ! Tôi dùng cùng một kích thước với thân chính là Ø26.65×1.1 mm để giảm chi phí nguyên liệu và công vận chuyển bằng xe máy khi phải mua lẻ.
Từ đây tôi thật sự tin rằng kỹ thuật CAD dù có tốt đến mấy cũng không thể bằng kinh nghiệm thực tế.
Ghế ngồi mất một ngày để thiết kế từ linh kiện cũ. Mục tiêu chính là tốc độ hoàn thành và giảm chi phí tối đa khi vẫn chưa chắc rằng FWD RWS có thể đi được.
CHẶT !
Vẫn vừa bánh xe 😁
Thứ tôi thiết kế trong CAD bao năm trước đã bắt đầu lộ diện !
Lúc này tôi đoán được lưng ghế có thể hạn chế góc điều hướng.
Tiếp đến là hệ thống điều hướng.
Tôi mua bộ vòng bi gối ở cửa hàng địa phương. Trên vòng bi ghi chữ ‘K000 NSK Japan’; gối nhôm ghi ‘P000’. Giá cho 4 bộ là 600.000₫.
Quá nghi ngờ, tôi lên mạng tìm thì không thấy thông tin về mã này. Tôi liên lạc NSK và họ cũng khẳng định là họ không có mã này và không sản xuất có mẫu nào bằng nhôm.
Hệ thống điều hướng dùng hai bộ vòng bi cho mỗi ghi đông. Thoạt đầu, tôi nghĩ sẽ rất bắt mắt nếu bắt một bộ trên khung và một bộ trên ghế…
Ghi đông chủ nối vào ghi đông nô. Rất ngây thơ, ghi đông nô dùng trục ren Ø6 mm.
Sau khi ngồi thử, tôi thấy có vẻ cấu trúc có thể chịu tải.
An toàn là trên hết. Phanh mới - 40.000₫ !
50.000₫ cho cặp bánh phụ.
Ngay khi dắt xe ra ngoài để đạp thử, lưng ghế oằn hẳn ra phía sau. Đây là lúc mình nhận thấy cái ngu của mình:
- cắt ngắn cái khung chính quá sớm.
- Ø6 mm dài 20 cm thì chịu thế nào được 100kg mà lại còn bắt ốc.
Ba mảnh thành một!
Hơi quá lửa nhưng không sao 😁
Trương trình tập đi bắt đầu. Bánh phụ quá vướng và không cần thiết.
Sau ba ngày vẫn chưa đạp được. Kết cấu khung có vẻ ổn. Hàn the bắt đầu có dấu hiệu ăn vào khung.
Thêm ít đồng gia cố phần lưng.
Tẩy hàn the bằng axít chanh.
Rửa axít chanh.
Đánh cước xong chuẩn bị sơn.
Sơn keo acrylic.
Ráp xe. Keng xà beng 😜
Khác với những người hàn đồng khác, tôi thích để mối hàn thô hoặc dùng lửa để làm mượt mối hàn thay vì mài nhẵn cơ học. Vì mỗi khi nhìn vào những mối hàn này, tôi nhìn thấy được những vệt lửa.
Trong hình phía dưới, bạn có thể thấy bộ vòng bi ghi đông được bắt vào ghế rất đẹp mắt…
Kết quả là gãy ghế chỉ trong vòng 3 tiếng vì con ốc bắt cái ghế không chịu nổi tải.
Vật lộn cả buổi sáng không tháo ghế ra được vì xe cứ nghiêng ngả.
Hai ngày sau, có chân chống là tháo được ngay.
Tháo được là hàn được con ốc mới.
Thiết kế lại đế vòng bi ghi đông chủ. Lúc này tôi rất ngại hàn thêm vào khung vì sơn lại tốn rất nhiều thời gian.
Cả hai bộ vòng bi vào một cái đế và cái đế bắt vào khung. Tạm ổn.
Thiết kế này khá dễ chỉnh sửa góc ghi đông vì có thể tháo cả cái đế ra.
!!! ĐẠP ĐƯỢC RỒI !!!
Tôi mất 5 ngày đi bộ 7.820 mét trong khi vừa thiết kế vừa thi công. Cứ cho tôi có tài, vậy người bình thường trung bình sẽ cần đi bộ 1 km mỗi ngày trong vòng 10 ngày để có thể đi được xe Trần Phước. Quá dễ !
Thêm cái bình nước cho nó giống người ta.
Camera hành trình bèo nhất có thể. (Gãy ngay khi rời khỏi chân chống.)
Kiên cố hơn tí, sử dụng phụ kiện của ô-tô: 300.000₫.
Sẵn sàng bát phố 😁
Tỉ lệ truyền động của xe nguyên bản là đĩa 32 và nhông 16 răng. Theo định vị của điện thoại, sau một tháng đạp xe, tôi đạt vận tốc tối đa là 33,3 km/h. Bạn có thể thấy trong video vòng tua chân quá nhanh khi xe đạt tốc độ bình thường.
Tôi đã nâng cấp lên đĩa 46 răng và cải thiện đáng kể. Tôi có thể đạt 0-30 km/h rất dễ dàng và duy trì tốc độ với dòng xe mà tốn rất ít sức nhờ khí động học. Tốc độ tối đa trên đường phẳng là 38,2 km/h và đổ dốc là 40,2 km/h đo từ bánh xe vật lý. Dù Prototype-00 có thể đạt tốc độ cao hơn khi đổ dốc nhưng hệ thống phanh của xe không đảm bảo.
Bạn có thể tải hết hình về máy với tệp nén này.
Để kiểm tra tính vẹn toàn của tệp nén, (phòng có virus,) bạn có thể dùng tệp chữ ký PGP.
~*~
